Дзень закаханых
Віргінія ХМЕЛЯЎСКАЙТЭ (Літва)
Дабрыдзень, дарагія чытачы ІБК! Я рада новай сустрэчы з вамі! Прайшло ўжо нямала часу пасля выхаду майго апошняга артыкула. І я ўжо адчуваю, як мне не хапае зносін з вамі, не хапае вашых шматлікіх лістоў. Але лісты хоць зрэдку, але ўсё-такі яшчэ працягваюць прыходзіць мне. І часцей за ўсё ў іх вы віншуеце мяне з святамі. Але ёсць і лісты, у якіх вы задаецё мне пытанні і пытаеце, як я стаўлюся да той, або іншай падзеі. Вось я раздрукавала тыя лісты, у якіх вы пішыце аб Дні закаханых і пытаеце аб маім дачыненні да гэтага свята. Сапраўды, узаемаадносіны паміж мужчынам і жанчынай гэта мая тэма, аб якой я пісала неаднаразова. Але я не думала, што шматлікія з вас так сур'ёзна ставяцца да такога пытання: святкаваць або не святкаваць Дзень закаханых? Вядома, гэта асабліва асабістая справа кожнага з вас. І я бы не жадала навязваць вам сваё меркаванне або стаць нейкім узорам для пераймання. Я толькі пастараюся даць вам інфармацыю, якая, па маім меркаванні, павінна дапамагчы вам прыняць правільнае рашэнне. Такім чынам, давайце пагаворым аб Дні святога Валянціна. Бо менавіта вы ў большасці выпадкаў злучаеце Дзень закаханых менавіта з Днём святога Валянціна. Хоць гэта не зусім правільна. А чаму? Вы самі зразумееце ў далейшым. А зараз давайце разбярэмся са святым Валянцінам. Так Праваслаўная царква паважае трох святых з такім імем: свяшчэннамучаніка Валянціна і двух пакутнікаў, Але, ні адзін з іх не з'яўляецца той асобай, з імем якога звязана з'яўленне так званых "валянцінак" - адмысловых рамантычных паштовак у выглядзе сэрцайкаў. Каталіцкая царква таксама паважае трох святых з імем Валянцін, якія паказаны ў мартыралогу пад 14 лютага. Але, ні Каталіцкая, ні Праваслаўная царквы не адзначаюць Дзень закаханых, у які заходняе народнае паданне ператварыла дзень памяці святога Валянціна - 14 лютага. 14 лютага ў Каталіцкай царкве іншае літургічнае свята - дзень святых Кірыла і Мяфодзія, апякуноў Еўропы. Гэтых святых гэтак жа паважае і Праваслаўная царква. Тады вы вядома спытаеце, што гэта за дзень памяці святога Валянціна? Да ў каталіцтве вядомы святар Валянцін, якога ў 269 годзе нашай эры рымскі імператар Клаўдзій II загадаў забіць за яго прапаведніцкую дзейнасць сярод моладзі. Ён быў пакараны менавіта 14 лютага. Пазней ён быў кананізаваны царквой. Але насуперак распаўсюджанаму меркаванню гэты святы Валянцін ніколі нікога не вянчаў, нікога таемна не кахаў, захоўваючы свае святарскія зарокі. У пазнейшыя часы ў Францыі і Англіі жыццё гэтага святога Валянціна паступова пачало абрастаць легендамі, звязанымі з таемным шлюбам закаханых пар. Паводле адной з легенд, у тыя далёкія і цёмныя часы ўладны і жорсткі рымскі імператар Клаўдзій II убіў сабе ў галаву, што самотны мужчына без сям'і, жонкі і абавязальніцтваў, лепш б'ецца за радзіму на ратным полі бітвы, і забараніў мужчынам ажаніцца, а жанчынам і маладзіцам выходзіць замуж за каханых мужчын. А святы Валянцін быў звычайным святаром, які спачуваў няшчасным закаханым і ўпотай ад усіх, пад покрывам ночы асвячаў шлюб кахаючых мужчын і жанчын. Неўзабаве "выхадкі" святара Валянціна сталі вядомыя ўладзе і яго кінулі ў турму, прысудзіўшы да смяротнай кары. У турме святар Валянцін пазнаёміўся з выдатнай дачкой наглядчыка Джуліяй. Закаханы святар перад смерцю напісаў каханай маладзіцы прызнанне ў каханні, гэта значыць валянцінку, а сама кара адбылася 14 лютага. Але гэта ўсяго толькі легенда, у якой пэўным з'яўляецца толькі тое, што сапраўды быў такі святар Валянцін, пакараны 14 лютага 269 года. Так што я магу ўпэўнена сказаць, што Дзень святога Валянціна гэта не рэлігійнае свята, гэта значыць не каталіцкае і не праваслаўнае, а з'яўляецца народнай традыцыяй. І у апошнія гады ён упарта ўкараняецца ўсім нам, асабліва сярод моладзі. Вяршэнствуючую ролю ў гэтым гуляюць сродкі масавай інфармацыі, хібна падносячы яго каталіцкім святам. Справа ў тым, што ў праваслаўі сапраўды ёсць свята Дзень закаханых. І ён адзначаецца 8 ліпеня і існуе ў Расіі з шаснаццатага стагоддзя. Апекунамі кахання і пэўнасці лічацца святыя Пётр і Феўроння. Паводле апавядання, у 13 стагоддзі малады князь Пётр (у свеце Давыд) яшчэ да таго, як заняць Мурамскі пасад, раптам захварэў. Яго твар і рукі пакрыліся страшнымі язвамі. Князя спрабавалі лячыць шматлікія знакамітыя лекары таго часу, але толку не было. Прачуўшы, што ў Разані жыве панна незвычайнай мудрасці, якая валодае таямніцамі врачавання, князь загадаў адвезці яго да яе. Сапраўды, дачка аднаго бортніка прыгажуня Феўроння (у свеце Еўфрасіння) славілася сваім розумам. Яна ўмела без мітусні вырашаць жыццёвыя цяжкасці і тварыла сапраўдныя цуды. Пасланец князя знайшоў Еўфрасінню ў прастой сялянскай хаце. У беднай сялянскай сукенцы яна сядзела за ткацкім станком і ткала палатно. Дасведчаная ў гаючых зёлках, Еўфрасіння пагадзілася ўзяцца за лячэнне маладога князя, але з адной умовай. Па акрыянні Давыд павінен будзе на ёй ажаніцца. Князь змушаны быў пагадзіцца, хоць у звычаях тых гадоў было не прынята асобам княжага роду браць у жонкі дзяўчын нізкага паходжання. І выгаіўшыся, Давыд наадрэз адмовіўся выканаць сваё абяцанне і вярнуўся да сабе ў Мурам. Гэта было памылкай: страшная хвароба аднавілася з новай сілай. Так князь быў пакараны за свой адзіны падман у пачатку іх далейшага бездакорнага жыцця. Няшчасны паслаў за той жа Еўфрасінняй, і ўжо слухаў яе ва ўсім. Яны абвянчаліся, і з часам князь пакахаў сваёй жонку. Настолькі, што калі баяры Мурама запатрабавалі ад свайго князя або адпусціць ад сябе прастачку, або самому пакінуць Мурамскі пасад, Давыд вылучыў апошняе. Пакінуўшы княства, ён застаўся з невялікімі сродкамі да жыцця і нярэдка смуткаваў аб тым. Княгіня раіла князю не засмучацца і спадзявацца на Госпада. Неўзабаве ў Мураме пачаліся міжусобіцы. Баяры змушаны былі прасіць Давыда і Еўфрасінню вярнуцца ў Мурам і ўзяць уладу ў свае рукі. Разумная і набожная княгіня дапамагала мужу парадамі і дабрачыннымі справамі. Яны пражылі ў свеце і згодзе шмат гадоў. Адчуўшы набліжэнне смерці, яны сталі прасіць у Бога, каб памерці ў адзін час, і прыгатавалі сабе агульную труну. Пасля таго яны прынялі манаства ў розных манастырах. Ён з імем Пётр, а яна з імем Феўроння. Памерлі муж і жонка ў адзін дзень. Пасля смерці людзі паклалі Пятра і Феўронню ў асобныя труны, але на наступны дзень цела іх апынуліся ў адной агульнай труне. Сама смерць не змагла разлучыць іх. У шаснаццатым стагоддзі Царква прылічыла Пятра і Феўронню да аблічча святых. З тых часоў яны дапамагаюць маладым людзям знайсці сваё шчасце ў шлюбе, а тым, хто ўжо знайшоў - захаваць яго да канца жыцця. Вось, дарагія чытачы ІБК, я выказала ўсё тое, што жадала вам паведаміць. Вырашайце самі чаму верыць: альбо легендзе, прыдуманай і якая распаўсюджваецца хутчэй за ўсё камерсантамі, альбо пэўнаму апавяданню. Да новых сустрэч у Інтэрнэце, дарагія сябры!
